ΓενικάΧαλκιδική

Έθιμα και παραδόσεις της Κυριακής «του Βαγιού» στη Χαλκιδική

Κυριακή των Βαΐων σήμερα, γιατί «μετά Βαΐων και κλάδων» έγινε η υποδοχή του Χριστού στα Ιεροσόλυμα.  Σήμερα οι εκκλησιές είναι στολισμένες με βάγια, ενώ μετά τη λειτουργία ο παπάς ευλογεί και δίνει στους πιστούς δάφνες, που βάζουμε στα εικονίσματα ή όπου αλλού χρειαζόμαστε προστασία. 
Είναι ενδιαφέρον να ανατρέξουμε στα γραφόμενα στα «Χρονικά της Χαλκιδικής» πενήντα χρόνια πριν και να δούμε πως θυμούνται κάποιοι τα έθιμα και τις παραδόσεις της ημέρας αυτής.
Ο Δημήτριος Τσιότρας, στο τεύχος του 1964, γράφει αναφερόμενος στην Παλαιόχωρα:
«Τα βάια για την Εκκλησία προς διανομήν την Κυριακήν των Βαϊων, τα επρομηθεύοντο από τον Ίσβορο (Στρατονίκι), από την Γαλάτιστα ή Αγία Αναστασία περίπου μιάς ημέρας δρόμου, αναλόγως του μέρους. Το έθιμο δε ήτο και είναι τα βάϊα να τα φέρνουν δι’ εξόδων των οι νεόγαμπροι της χρονιάς εκείνης. Επλήρωναν ένα όλοι μαζί κι τα έφερνε. Αν ήτο ένας τ’ έφερνε ο ίδιος, αν κανένας η Εκκλησία.»
Ο Μαυρουδής Παπαθανασίου, αναφερόμενος στα Λαογραφικά της Αρναίας αναφέρει:
«Κυριακή των Βαΐων: Ονομασία του Βάιου.
Κλάδοι των Βαΐων: Χρησιμοποιούνται οι κλάδοι της αγριοδάφνης βάϊα.
_ Όταν κανείς πάσχει από ανίατον νόσημα και ιδίως από φυματίωσιν, λέγουν γιαυτόν: Αυτός δεν παέν’ καλά, τα πήρι τα βάϊα.
Ποιοι προμηθεύουν τα βάια: Όλα τα νέα αντρόγυνα της χρονιάς υποχρεούνται να καταβάλουν τα έξοδα περισυλλογής των βαΐων. Γίνεται δε η περισυλλογή με την φροντίδα της Εκκλησιαστικής Επιτροπής στην οποία όλα τα κινούργια στέφανα όπως λέγονται οι νεόπαντροι, καταβάλουν τα έξοδα. Στο χωριό Μεγάλη Παναγία υποχρεούνται τα ίδια αντρόγυνα να φροντίσουν για τη συλλογή. Προς του το έθιμο ζητάει όπως η μητέρα κάθε παιδιού που παντρεύτηκε μεταβή στο βουνό και συλλέξη τα βάϊα.
Φύλλα βαϊων που τα κρατούν τα βάζουν στο ψωμί και ιδίως στα πρόσφορα για άρωμα και θεία χάρη.» 
Τέλος ο Αθανάσιος Τσακνάκης, στα της Επανομής γράφει: 
«Καθένας που έπαιρνε το κλωνί του από τον παπά το κοίταζε, κι αν είχε πολλά λουλούδια, έλεγε πως θα ’χουν τα κτήματα του πολλά εισοδήματα. Το πήγαινε στο σπίτι του και το φύλαγε στο εικονοστάσι. Από κει έπαιρνε φύλλα η νοικοκυρά και έβαζε στο φαγητό (ψάρια – στιφάδο κ.α.)
Οι γυναίκες μετά το τέλος της λειτουργίας χτυπούσαν η μια την άλλη με τα βάγια που τις μοίρασε ο παπάς. Πίστευαν ότι , άμα μία έγκυα χτυπηθή με βάγια εκείνη την ημέρα, θα γεννήση ευκολότερα. 
Με αυτά καπνίζονταν, για να μην τους «πιαν’ του ματ(ι)».
Συνήθιζαν να τραγουδούν τα μικρά παιδιά τα παρακάτω βαϊτικα τραγούδια:
Ήρτι Λάζαρους, ήρταν κι τα βάγια,
ήρτι  Κυριακή που τρων τα ψάρια,
πες μας, Λαζαρι, τι είδες στουν Άδη;
Είδα φόβους, είδα τρόμους κλπ.»

«Βάγια, βάγια των βαγιών
τρώνε ψάρι και κολιό,
και την άλλη Κυριακή
τρών το κόκκινο αυγό».
Και του χρόνου.

*Επιμέλεια Ελένη Πασχαλάκη

Σχετικά άρθρα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to top button
Close