Δήμος ΠολυγύρουΧαλκιδική

Σανά, το χωριό που πρέπει να επισκεφτούμε

Η Χαλκιδική αλλιώς

Πάει καιρός που επισκέφτηκα τα Σανά, όμως δεν ξέχασα τις εικόνες που αντίκρισα.

Τα Σανά διοικητικά ανήκουν στο Δήμο Πολυγύρου και απέχουν 17 χλμ. από τον Πολύγυρο, 56 χλμ από την Θεσσαλονίκη .

Tα Σανά αναφέρονται σε έγραφα με το τοπωνύμιο «Σιανών» από τον 13ο αιώνα.

Οι κάτοικοι της ασχολούνται με την κτηνοτροφία λιγότερο με τη γεωργία.

Στα Σανά είναι υπέροχη η φύση όμορφες διαδρομές που δεν μπορείς να φανταστείς ότι υπάρχουν σε τόσο κοντινή απόσταση από το χωριό,εκτός από τα οφέλη  που προσφέρει το φράγμα της περιοχής,αξίζει κανείς να το επισκεφτεί αφού μπορείς κανείς να θαυμάσει πουλιά που έρχονται στην περιοχή.

Το μεγάλο ρέμα (το φαράγγι του Αμμίτη ποταμού -Βασμούρα), ο προφήτης Ηλίας προσφέρονται για περιπάτους.

Σε όλη την γύρω περιοχή υπάρχει διάσπαρτη η ιστορία  αρχαιολογικοί χώροι αρχαίο νεκροταφείο εποχής Βυζαντινής περιόδου, αλλά και όψιμης Ρωμαϊκής μέχρι τον 3ο αιώνα στην περιοχή του  Αη-Λιά αλλά και η θεά της λίμνης Βόλβης ανοίγουν τους ορίζοντες σου.Στην περιοχή λειτουργεί ένα από τα πιο γνωστά ρακοκάζανα της περιοχής.

Ιστορία

Ο κτητορικός ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών εποχής 1850 περίπου, είναι το παλαιότερο κτίσμα του χωριού σήμερα εν χρήσει, και ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Ιερισσού Αγίου Όρους και Αρδαμερίου.

Το μικρό αναστυλωμένο εκκλησάκι από την 10η Ε.Β.Α.Χ. στις ανασκαφές του 1990-95 και μετά, είναι 12ος αιώνας πάνω σε παράπλευρη θεμελίωση του 10ου αιώνος. Τα συμπεράσματα είναι από τις δημοσιευμένες ανασκαφές της αρχαιολογικής υπηρεσίας (10η Ε.Β.Α.), υπό την εποπτεία μελέτη και επίβλεψη του αρχαιολόγου της Ιωακείμ Παπαγγέλου το 1990-93.

Άλλος σημαντικός αρχαιολογικός χώρος στα νοτιοανατολικά και σε απόσταση 0,5-1,0 χιλιομέτρου, ακριβώς στη θέση “Καστέλια” ή “Κρυονέρι”, είναι το Κάστρο των Σανών στο οποίο βρέθηκε ακόμα και Μυκηναϊκή κεραμική, και το οποίο στην περιμετρική τοιχοποιία του σώζει τοίχους σε κάποια σημεία έως και 1,5-2,0 μ. Το Κάστρο ήλεγχε και κάθετο δρόμο από κόμβο “Παζαρούδας” αρχαίας Εγνατίας οδού (Βήμα του Αποστόλου Παύλου, Απολλωνία η Μυγδονική) προς Όλυνθο, την περίοδο της Ρωμαιοκρατίας. (Αργύριος Γ. Δαγκίλας, “Σανά Χαλκιδικής”, Σανά 1995, 2000, 2007, 2013). Σημαντικός αρχαιολογικός χώρος άλλος του χωριού, βρίσκεται σε απόσταση 0,5-1,0 χιλ. στα δυτικά, και σχεδόν εν επαφή με τον επαρχιακό δρόμο Σανών-Δουμπιών στη θέση “Παλιοκκλήσι”. Πρόκειται για γήλοφο ο οποίος από κάτω κρύβει Παλαιοχριστιανική Βασιλική, στην οποία εκσκαπτικό βαρύ μηχάνημα προ 35ετίας, κατέστρεψε καλαίσθητο ψηφιδωτό στα ανατολικά της, πιθανώς μέρος της κόγχης του ιερού (10η Ε.Β.Α.).

Ο Παλαιολιθικός-Νεολιθικός οικισμός όμως των Σανών βρίσκεται στη θέση “Γκραντίστ” στα βορειοανατολικά του χωριού (σλαβικό τοπωνύμιο που σημαίνει πόλη, πολίχνη), ενώ στο ρέμα που γλύφει τον ίδιο λόφο και στην δυτική όχθη του, ανεκαλύφθη κεραμικός κλίβανος κλασικής περιόδου (2.500 χρόνων) στη δεκαετία του 1990. Ο οποίος και ανεσκάφη από την ΙΣΤ΄ Ε.Κ.Α. Θεσσαλονίκης, η οποία στη συνέχεια, παρά τις υποσχέσεις και δεσμεύσεις που έδωσε στους κατοίκους, στάθηκε ανίκανη να τον συντηρήσει.

Σήμερα (2017) είναι ημι-κατεστραμμένος αν όχι κατεστραμμένος εντελώς. Στον αυχένα προς βορράν του Γκραντίστ και στη θέση “Νερομέλιος”, η αρχαιολόγος Ιουλία Βοκοτοπούλου τοποθετεί υποθετικά την δορυφορική πολίχνη Τριποαί της μεγάλης αρχαίας γειτονικής πόλεως των Καλινδοίων (Κ. Σισμανίδης, Καλαμωτό Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1991).

 

Τέλος, στο κλασικό νεκροταφείο προς βορράν και κάτω ακριβώς από το Κάστρο των Σανών, έχουν ανασκαφεί τον περασμένο αιώνα από αρχαιοκαπήλους δεκάδες τάφοι, με σημαντικό αριθμό κτερισμάτων κλοπιμαίων. Οι κάτοικοι των Σανών συμμετείχαν στην επανάσταση του 1821 ανάμεσά τους διακρίθηκε ο Βασίλειος Γεωργίου Κολοκυθάς. Όπως επίσης και στους Βαλκανικούς Πολέμους, στον Μεγάλο Πόλεμο (Α’ ΠΠ), την Εκστρατεία της Μικράς Ασίας, η παρουσία των κατοίκων των Σανών αριθμητικά ήταν αρκετά μεγάλη, 12-15 άτομα, από αυτούς γύρισαν σώοι και αβλαβείς, πάρα πολύ λίγοι 5-6 τον αριθμό. Α

Κείμενο: Σουζάνα Καζάκα

Φωτογραφίες: Ζωή Γανίτη

Φωτογραφίες αρχείου: Αργύριος Δαγγίλας

Tags

Σχετικά άρθρα

Back to top button
Close